Tam Kapalı Bel Ameliyatı Hakkında Merak Edilenler
Bu metin; Prof. Dr. Semih Keskil’in omurga cerrahisi alanındaki akademik ilgi başlıkları kapsamında, genel hasta bilgilendirmesi amacıyla hazırlanmıştır. Her bel fıtığı hastası için tek ve değişmez bir “en iyi yöntem” yoktur. Tanı ve tedavi seçenekleri; hastanın şikâyetleri, muayene bulguları ve MR görüntüleri birlikte değerlendirilerek belirlenir.
“Tam kapalı bel ameliyatı” ne demek?
Cevap: Günlük kullanımda “tam kapalı” denilen yöntemler, çoğunlukla endoskopik veya perkütan (ciltte çok küçük bir giriş yerinden) yapılan bel fıtığı girişimleridir. Amaç, diskin sinire baskı yapan parçasını çıkarmak (endoskopik diskektomi) ve uygun olguda sinire bası yapan kemik/bağ dokusunu sınırlı şekilde rahatlatmaktır.
“Bel fıtığı alanında endoskopik cerrahi çözümü” ifadesi, bir cerrahi seçenek ailesini tarif eder; her hastaya uygun değildir.
Bu ameliyatlar narkozsuz yapılabilir mi?
Cevap: Bazı endoskopik bel fıtığı girişimleri lokal anestezi + sedasyon ile yapılabilir; bazı hastalarda ise genel anestezi tercih edilebilir. Seçim; fıtığın yeri, hastanın ağrı toleransı, eşlik eden hastalıklar ve cerrahinin kapsamına göre belirlenir.
Endoskopik bel fıtığı ameliyatları riskli mi?
Cevap: Hiçbir cerrahi yöntemde risk “sıfır” değildir. Ancak literatürde endoskopik diskektomi serilerinde düşük oranlar bildirilmiştir. Örneğin bir meta-analizde endoskopik bel fıtığı cerrahisinde oranlar yaklaşık olarak:
- Dural yırtık: % 1
- Enfeksiyon: % 0,1
- Geçici dizestezi (his değişikliği): % 1
- Nüks (tekrar fıtık): % 5,7
“Açık mı, kapalı mı?” Bel fıtığında terimler neden karışıyor?
Cevap:
- Mikrodiskektomi: Genellikle küçük bir cilt kesisiyle, mikroskop altında yapılan yaygın bir yöntemdir.
- Endoskopik diskektomi (tam kapalı diye anılabilir): Çok daha küçük bir giriş yerinden adeta iğne deliğinden endoskopla yapılır.
“Hangi tekniğin uygulanacağı, “kapalı/açık” etiketinden çok fıtığın tipi ve hastanın nörolojik bulguları ile belirlenir.”
Mikrodiskektominin sonuçları ve tekrar ameliyat olasılığı nedir?
Cevap: Bir sistematik derlemede mikrodiskektomi sonrası nüks ve yeniden ameliyat oranları farklı serilerde değişken olmakla birlikte; nüks için yaklaşık % 3–4, yeniden ameliyat için yaklaşık % 4–10 aralıkları raporlanmıştır.
“Bu oranlar; hastanın yaşı, fıtığın yapısı, sigara, iş yükü ve rehabilitasyon gibi faktörlerden etkilenebilir.”
Endoskopik bel fıtığı ameliyatına adaylık nasıl değerlendirilir?
Cevap:
- Şikâyet + muayene uyumu: Bacak ağrısı (siyatalji) ve sinir basısı bulguları
- MR ile hedefin netleşmesi: Sinire bası yapan disk parçasının yeri
- Acil bulguların dışlanması / yönetimi: İlerleyici güç kaybı, idrar–gaita kontrol sorunu gibi durumlar
- Tedavi seçeneklerinin karşılaştırılması: Endoskopik teknik ve mikrodiskektomi ve konservatif izlem
Tam kapalı bel fıtığı ameliyatı nasıl yapılır?
Cevap:
- Hasta ameliyat masasında uygun pozisyona alınır.
- Seçilmiş olgularda lokal anestezi ve/veya sedasyon uygulanabilir; bazı hastalarda genel anestezi tercih edilebilir.
- Ciltte kesi yapılmadan, birkaç milimetrelik bir giriş yerinden endoskop yerleştirilir.
- Sinire baskı yapan kopmuş disk parçası çıkarılır.
- Gerekli görülen olgularda sinire bası yapan sınırlı kemik veya bağ dokusu düzenlenir.
- İşlem tamamlandığında giriş yeri kendiliğinden kapanır; dikiş gerekmez.
Bu yönüyle yöntem, “bel fıtığı alanında endoskopik cerrahi çözümü” olarak tanımlanan seçeneklerden biridir. “Ameliyatsız tedavi” değildir, çünkü adı üstünde, bu da bir bel fıtığı ameliyatı; yani iğne deliğinden bile olsa aynı açık ameliyattaki her şeyin yapılması gerekiyor. Sonuçta yine kemik traşlanıyor, kopmuş disk parçası çıkarılıyor, disk kesilip içi boşaltılıyor ve kesik yapılan yer yakılarak tamir ediliyor.
Kapalı bel fıtığı ameliyatı kaç günde iyileşir? Hastanede kalış süresi ne kadardır?
Cevap: Endoskopik (tam kapalı) bel fıtığı ameliyatı sonrası hastaların büyük bir kısmı aynı gün veya birkaç saat içinde taburcu edilebilir. Mikrodiskektomi gibi diğer cerrahi yöntemlerde ise hastanede kalış süresi çoğu zaman 1 gün civarındadır.
“İyileşme” ne anlama gelir?
Cevap: İyileşme;
- Cerrahi giriş yerinin kapanması,
- Sinir basısına bağlı ağrı ve yakınmaların azalması,
- Hastanın günlük yaşamına güvenle dönebilmesi
anlamına gelir. Ağır yük kaldırma ve zorlayıcı işler, tam iyileşme tamamlanmadan önerilmez.
Günlük yaşama dönüş ne kadar sürer?
Cevap:
- Günlük hafif aktiviteler: çoğu hastada birkaç gün içinde
- Masa başı veya hafif işler: genellikle 1–2 hafta
- Ağır fiziksel işler: haftalar–aylar sürebilen kontrollü bir iyileşme dönemi gerektirir
Literatürde, endoskopik bel fıtığı ameliyatı sonrası hastaların yaklaşık % 70–80’inin ilk birkaç hafta içinde günlük yaşam aktivitelerine dönebildiği bildirilmektedir.
Daha detaylı bilgi için